Ovo je 36. dio od 37 u serijalu Propisi vlasti i borbe

Rekao je Uzvišeni Allah:

وَإِذَا جَآءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ ٱلْأَمْنِ أَوِ ٱلْخَوْفِ أَذَاعُوا۟ بِهِۦ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى ٱلرَّسُولِ وَإِلَىٰٓ أُو۟لِى ٱلْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ ٱلَّذِينَ يَسْتَنۢبِطُونَهُۥ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُۥ لَٱتَّبَعْتُمُ ٱلشَّيْطَٰنَ إِلَّا قَلِيلًا ٨٣

83 Kada saznaju za nešto važno, a tiče se sigurnosti ili opasnosti, oni to razglase. A da se oni s tim obrate Poslaniku ili predstavnicima svojim, saznali bi od njih ono što žele saznati. A da nije Allahove dobrote prema vama i milosti Njegove, i vi biste, osim malo vas, sigurno, šejtana slijedili.

En-Nisa', 83

Upozorenje na širenje vijesti

Zaista Allah zabranjuje širenje vijesti prije nego se iste predoče osobama koje se razumiju u njih, a zato što izušćene vijesti sadrže laž i remećenje, a mogu biti i istina ali da nije dozvoljeno njihovo razglašavanje zato što u sebi sadrže razotkrivanje skrivenog grijeha ili neprimjetne mahane, a može nekada u iznošenju toga biti remećenje i demoraliziranje vjernika. Ljudi koji imaju spoznaju o ovome provjeravaju vjerodostojnost vijesti pa raspoznaju šta je tačno a šta slabo među vijestima, i šta je od toga ispravno oglastiti a šta nije. Zato Uzvišeni kaže: لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ – ‘znali bi to oni od njih koji istražuju stvar…’
Rekao je Mudžahid ibn Džebr rahimehullah : „To su njihove riječi: ‘Šta je bilo? Šta ste čuli?“ Ovo znači da učenjak ispituje vijest i traži da shvati kako bi se uvjerio u ispravnost vijesti. Predaju prenosi Ibn Ebi Nedžih od Mudžahida rahimehumallah ; u istom značenju se prenosi od Ebu-l-‘Alijeh, Katade i Es-Suddija rahimehumullah , a sve bilježe Ibn Džerir i Ebu Hatim rahimehumallah. 1

Značenje Allahovih riječi: وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا – ‘A da nije Allahove dobrote i milosti Njegove prema vama, sigurno bi vi, osim malo, slijedili šejtana.’
Tj. da nije toga od Objave i proniciljivosti čime vam je Allah blagodat ukazao, sigurno bi vas duše vaše navele na šejtanov put. U ovome opstoji i značenje da je ulema milost (od Allahove milosti) ovome ummetu, jer su oni najveći neprijatelji šejtana i najžešće spoticanje i prepreka na putu kojem šejtan poziva.

Vrijednost znanja o prenosiocima predaja i znanja o samim predajama2

U ajetu je sadržano i da znanje o provjeri predaja i vijesti, utvrđivanje pouzdanosti toga, spoznaja prenosioca, njihovih predaja, te njihova ocjena kao nepouzdanih ili pravednih prenosioca – da je sve navedeno od Allahove dobrote i milosti. Da nije toga ne bi iskren i pouzdan prenosioc imao vrijednost nad lašcem, a stvar ummeta u pitanju nj.vjere i dunjaluka bi bila u smutnji i zlu.
Učenjak uvijek vraća manje jasne predaje na one posve jasne, a upravo ovakve vijesti u domenu Objave zahtjevaju najžešću predostrožnost i obazrivost, jer u osnovi ne kontriraju predaje jedna drugoj, niti se suprotstavljaju međusobno, već se povezuje između njih. Ako je učenjak zbunjen prepustiće stvar drugom učenjaku koji to poznaje a neće to premostiti svojom strašću (ka nekom stavu), kao što je Uzvišeni rekao: وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا – Oni duboko upućeni u znanje govore ‘Mi u to vjerujemo, sve je od našeg Gospodara.’ (3:7)
U Musnedu je došao hadis od ‘Amr ibn Šu'ajba rahimehullah , preko njegovog oca, od njegovog djeda 3 da je rekao: „Izašao je Allahov Poslanik sallallahu 'alejhi ve sellem jednog dana a ljudi su bili pričali o sudbini. Reče (prenosioc): kao da je izbila na njegovom sallallahu 'alejhi ve sellem licu sjemenka nara od srdžbe, pa im reče: ‘Šta vam je da suprotstavljate jedan dio Allahove knjige drugom dijelu?! Zbog toga su propali oni što su bili prije vas.!'“ 4
U drugom izrazu istog hadisa stoji: „Polahko o narode! Zbog toga su propali narodi prije vas. Zbog razilaženja sa svojim vjerovjesnicima i što su suprotstavljali jedan dio Knjiga drugim dijelovima istih. Zaista Kur'an nije spušten da jedan njegov dio negira drugi dio, već naprotiv, jedan dio potvrđuje istinitim onaj drug dio, pa što spoznate od njega postupite po tome, a što ne poznajete vratite na znalca o tome!“ 5

Prepričavanje svega što se čuje

U puštanju jezika da prepričava vijesti ima grijeha koji se ne može pobrojati! Razlog je nastanak smutnje ljudima – jednih naspram drugih – raspršavanje straha ili kukavičluka, ili uzrokovanje da se ljudi priklone dunjaluku i začaraju, omame i zanesu njime. Došlo je u Es-Sunenu preko Ebu Hurejre radijellahu 'anhu da je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem rekao: „Dosta je osobi grijeha da priča sve ono što čuje.“ 6 Isto bilježi imam Muslim rahimehullah u predgovoru svog Sahiha. 7

U istom ajetu je išaret da je munafik nosi brigu samo o vlastitoj i sigurnosti svog imetka i porodice, a ne tiču ga se vijesti koje kvare i nanose štetu muslimanskoj zajednici. Ovo se razumije jer je ajet u kontekstu vijesti koje se tiču koristi i štete ummeta odnosno neke muslimanske zajednice.
Od znakova vjernika je njegova briga o stvarima svoje zajednice, makar on zbog svoje zajednice pretrpio štetu u pogledu samog sebe. I obratno: od znakova licemjera je njegova briga o samom sebi makar zbog toga štetu pretrpila njegova zajednica odnosno ummet.

U ajetu وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا – ‘A da nije Allahove dobrote i milosti Njegove prema vama, sigurno bi vi, osim malo, slijedili šejtana’ govor je upućen vjernicima, kao što je isto očito. Rekao je Ibn ‘Abbas radijellahu 'anhuma : „Prekida se govor. U prvom svom dijelu ajet obavještava o munaficima.“ Ovo prenosi ‘Alijj ibn Ebi Talhah rahimehullah od Ibn ‘Abbasa radijellahu 'anhuma , a bilježi Ibn Ebi Hatim rahimehullah 8
Riječi Uzvišenog: لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا – ‘sigurno bi vi, osim malo, slijedili šejtana’ znače u nečemu malom, tj vjernici bi to radili. Isto prenosi ‘Alijj rahimehullah od ibn ‘Abbasa radijellahu 'anhuma . 9

Et-Tefsiru ve-l-bejan: 2/ 905 – 907. ; Šejh ‘Abdul'aziz ibn Merzuk Et-Tarifi, Allah ga sačuvao.

<< O novonastalim situacijama sud donosi isključivo ulema Svako je zadužen djelom vlastite mogućnosti >>