El-Kurtubi: Mesdžidi se čuvaju od obavljanja trgovine u njima

Članci u serijalu:

Peta mesela:

 

Kaže El-Kurtubi rahimehullah : Većina učenjaka je na stanovištu da su svi mesdžidi jednaki 1 zbog hadisa Ibn Omera radijellahu 'anhuma 2.

Neki učenjaci, pak,  kažu: Ova zabrana važi za džamiju Allahovog Poslanika sallallahu 'alejhi ve sellem (u Medini) zbog silaska Džibrila 'alejhisselamu nj., i zbog riječi Poslanika sallallahu 'alejhi ve sellemu hadisu Džabira radijellahu 'anhu: „…neka se nikako ne približava našem mesdžidu.“ 3

Ispravan je prvi stav jer je u hadisu spomenut opis koji je relevantan za postojanje propisa, a to je svojstvo objekta da je mesdžid; spomen opisa u propisu je zapravo iznošenje razloga (kada važi dotični propis).

 

Bilježi Es-Sa'lebi rahimehullahsvojim lancem prenosilaca od Enesa radijellahu 'anhu da je rekao Allahov Poslanik sallallahu 'alejhi ve sellem: „Na Sudnjem danu Allah će doći sa mesdžidima dunjaluka, kao da su najizvrsniji bijeli konji, njihova pražnjenja su od ambera, vratovi od  šafrana, glave od miska, a grive ispletene od zelenog topaza. Vući će ih oni što su ih održavali i mujezini, njihovi imami njima upravljati, a graditelji za njih biti prikačeni. Zatim će se, kao trenutna munja, pojaviti brisan prostor – mjesto suđenja na Kijametu, pa će reći svi prisutni na njemu: ‘Ovo su Allahu bliski meleki i poslani vjerovjesnici.’ Onda će se dozvati: ‘Nisu ovo meleki niti vjerovjesnici, nego su to ljudi iz ummeta Muhammeda koji su mesdžide održavali i namaz čuvali.'“  4

U objavi stoji:

إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ فَعَسَىٰٓ أُو۟لَٰٓئِكَ أَن يَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُهْتَدِينَ ١٨

18 Allahove džamije održavaju oni koji u Allaha i u onaj svijet vjeruju i koji molitvu obavljaju i zekat daju i koji se nikoga osim Allaha ne boje; oni su, nadati se je, na Pravome putu.

At-Tawbah, 18

Ovo je općenito važeće za sve džamije/mesdžide.

Rekao je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem: „Kada vidite čovjeka da često posjećuje mesdžid, posvjedočite mu man/vjerovanje.“ 5

Allah kaže:

إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ فَعَسَىٰٓ أُو۟لَٰٓئِكَ أَن يَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُهْتَدِينَ ١٨

18 Allahove džamije održavaju oni koji u Allaha i u onaj svijet vjeruju i koji molitvu obavljaju i zekat daju i koji se nikoga osim Allaha ne boje; oni su, nadati se je, na Pravome putu.

At-Tawbah, 18

 

Šesta:

Mesdžidi se takođe čuvaju od toga da se u njima obavljaju kupovina i prodaja, kao i drugo što zaokuplja pažnju, a zbog Poslanikovih riječi čovjeku koji je tražio (u džamiji) crvenu devu, kada mu je kazao: „Ne našao je! Zaista su mesdžidi izgrađeni radi onoga zbog čega se prave.“ Prenosi Sulejman ibn Burejdeh od svog oca, a  bilježi imam Muslim rahimehullah da,  dok je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem klanjao neki čovjek je ustao i rekao: ‘Ko je vidio crvenu devu?’, pa je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem rekao:  „Ne našao je! Zaista su mesdžidi izgrađeni radi onoga zbog čega se prave.“ 6

 

Ovo je dokaz da je osnova da se ne izvršava u mesdžidima nešto mimo namaza, zikrova i učenja Kur'ana. Ovo tumačenje je došlo i u hadisu Enesa koji kaže: „Dok smo bili u džamiji sa Allahovim Poslanikom sallallahu 'alejhi ve sellem, iznenada je došao neki beduin i počeo mokriti u džamiji, pa rekoše ashabi Allahovog Poslanika sallallahu 'alejhi ve sellem: ‘meh meh – stani, stani!’ Tada Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem  reče: ‘Ne prekidajte ga, pustite ga!’ Oni ga  pustiše dok nije završio mokrenje, a zatim ga je Allahov Poslanik pozvao i rekao mu: ‘Zaista u ovim mesdžidima nije ispravno činiti ništa od mokrenja i nečistoće, nego su oni samo radi spominjanja Allaha, namaza i učenja Kur'ana’ – ili kako je rekao Allahov Poslanik sallallahu 'alejhi ve sellem. Kaže (Enes): „Pa je naredio nekom čovjeku  među prisutnim ljudima, pa on dođe sa kofom vode i posu je po tome.“ Hadis je zabilježio imam Muslim rahimehullah. 7

Na spomenuto u Kur'anu upućuju riječi Allaha (u prijevodu) : „… spominje se Njegovo ime u njima…” 8

 

I riječi Poslanika sallallahu 'alejhi ve sellem Mua'viji ibnu-l-Hakemu Es-Selemiju: „Zaista u ovim mesdžidima nije ispravno činiti ništa od govora ljudi, nego samo tesbih (subhanallah), tekbir (Allahu ekber) i učenja Kur'ana.“ 9 Hadis u cjelosti bilježi imam Muslim rahimehullah u svom Sahihu.

Dosta je to što je Omer ibnu-l-Hattab radijellahu 'anhu čuo glas nekog čovjeka u mesdžidu i rekao: ‘Kakav je ovo glas? Znaš li gdje si ti?’

Sjedio je Halef ibn Ejub rahimehullahu svome mesdžidu, pa mu dođe njegov dječak/sluga i upita ga o nečemu. Potom on ustade, izađe iz mesdžida i odgovori mu. Pa mu bi rečeno zbog čega tako, pa odgovori: ‘Nisam progovorio u mesdzidu dunjalučkim govorom od tada i tada, pa mi je bilo odvratno da to učinim danas.’10

Navigacija serijalom<< El-Kurtubi: Koje se neugodnosti otklanjaju iz mesdžidaEl-Kurtubi o recitovanju poezije u džamiji >>

  1. op.prev. tj. u propisu pokuđenosti odlaska u mesdžid kada osoba zaudara na miris crvenog luka, bijelog luka ili poriluka kojeg je konzumirala. 

  2. spomenutog u prethodnoj meseli odnosno članku, a glasi:  „Ko je jeo od ovog stabla  – tj. bijelog luka – neka ne dolazi u mesdžide.“  

  3. Hadis u cjelosti glasi: „Ko je jeo (crveni) luk,  i bijeli luk, i poriluka – neka se nikako ne približava našoj džamiji. Doista se meleci uznemiravaju s čime se uznemiravaju i sinovi  Ademovi.“  

  4. Hadiski stručnjaci koji su radili valorizaciju hadisa Kurtubijevog tefsira kažu da nisu pronašli ovaj hadis u nekoj od zbirki; Ahmed ibn Ša'ban ibn Ahmed, Muhammed ibn ‘Ijadi ibn ‘Abdulhalim; mektebetu-s-safa

  5. Hadis je da'if. Bilježi ga Et-Tirmizi: 2093, Ibn Madže: 802. Albani ga smatra slabim u Da'ifu-l-džami'i: 509., Da'ifu-t-tergibi ve-t-terhibi: 203., Temamu-l-minneh: str.291. 

  6. Hadis bilježi imam Muslim: 569, Ibn Madze: 765.

  7. Hadis bilježi imam Buharija: 6025, Muslim: 284, En-Nesai: 329, Ibn Madže: 528.

  8. tj. ajet

    فِى بُيُوتٍ أَذِنَ ٱللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا ٱسْمُهُۥ يُسَبِّحُ لَهُۥ فِيهَا بِٱلْغُدُوِّ وَٱلْءَاصَالِ
    ٣٦

    36
    U džamijama koje se Allahovom voljom podižu i u kojima se spominje Njegovo ime – hvale Njega, ujutro i navečer,

    An-Nour, 36

  9. Hadis bilježi imam Muslim: 537, Ebu Davud: 930, En-Nesai: 1218, i imam Ahmed: 23250.

  10. Tefsiru-l-Kurtubi: 12/192,193. Mektebetu-s-safa