U porti manastira Moštanica, smještenog u masivu planine Kozare nedaleko od Kozarske Dubice, još jednom je zazvučalo ojkanje — glas koji vijekovima nosi u sebi i radost i tugu srpskog sela. Takmičarski festival „Veče ojkače” privukao je izvođače i publiku iz cijele Republike Srpske i Srbije, a svečano otvaranje upriličili su predsjednik Milorad Dodik i predsjednik Vlade Savo Minić.
Ojkanje je oblik narodnog pjevanja karakterističan za dinarske krajeve, poznat po specifičnoj tehnici koja uključuje drhtanje glasa — tzv. treperenje — i izvođenje bez muzičkih instrumenata. Radi se o tradiciji koja je prepoznata na međunarodnom nivou: UNESCO je ojkanje uvrstio na svoju Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine čovječanstva još 2010. godine, čime je potvrđeno da se radi o kulturnoj vrijednosti koja prevazilazi granice jednog naroda ili države.
Premijer Minić iskoristio je ovu prigodu da naglasi da ojkanje nije samo folklorna kategorija nego živ izraz srpskog identiteta — nešto što se ne može potisnuti ni modernizacijom ni političkim promjenama. Ova izjava odrazila je širi stav zvaničnog Banjalukog prema ulozi kulture u očuvanju nacionalnog bića, koji se u javnom diskursu Republike Srpske sve češće ističe kao ravnopravan stub razvoja uz ekonomiju i politiku.
Manastir Moštanica, kao domaćin festivala, nije slučajno odabran. Radi se o jednom od najstarijih pravoslavnih svetilišta u ovom dijelu Krajine, osnovanom prema predanju u XIV vijeku, a u novijoj istoriji poznatom i po ulozi u očuvanju srpske duhovnosti u periodima najtežih istorijskih iskušenja. Organizovanje kulturnog takmičenja upravo u ovakvom ambijentu šalje jasnu simboličku poruku o nerazdvojivosti vjere, kulture i narodnog identiteta.
Festival ima takmičarski karakter — grupe i solisti izvode ojkalice pred stručnim žirijem, a pobjednici dobijaju nagrade i potvrdu da tradicija nije samo muzejski eksponat nego živa praksa. Organizatori ističu da se interes za učešće iz godine u godinu povećava, što tumače kao znak da mlađe generacije ne okranjuju od svog nasljeđa, nego ga prihvataju kao dio sopstvenog kulturnog identiteta.
Prisustvo najviših državnih zvaničnika na ovom događaju doprinosi vidljivosti festivala, ali otvara i pitanje granice između kulturnog i političkog. Kritičari su skloni da ovakve nastupe tumače kao instrumentalizaciju kulture u predizborne svrhe, dok pristalice smatraju da je prirodno da vlast prisustvuje najvažnijim kulturnim manifestacijama i time iskazuje poštovanje prema narodnoj tradiciji. U svakom slučaju, ojkanje kao takvo — bez obzira na politički kontekst oko njega — ostaje autentičan kulturni izraz vrijedan pažnje i čuvanja.
Ostavite komentar