Malo je institucija čiji se rad osjeti u tolikom broju domova, škola i opština kao što je to slučaj sa Fondom za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske. Iza formalnog naziva krije se javna institucija koja već skoro dvije decenije usmjerava sredstva tamo gdje najviše znače – u čistiji vazduh, sigurnije upravljanje otpadom, tople učionice i niže račune za energiju.
Institucija sa jasnom misijom
Fond je osnovala Republika Srpska kao pravno lice sa javnim ovlašćenjima, sa zadatkom da prikuplja namjenska sredstva i usmjerava ih u projekte očuvanja, zaštite i unapređenja životne sredine, energetsku efikasnost i obnovljive izvore energije. Nadzor nad radom Fonda vrši nadležno ministarstvo, a rad Fonda je, po zakonu, transparentan i javan. Iz sjedišta u Banjoj Luci, tim od gotovo 40 zaposlenih upravlja godišnjim prihodima od skoro 22 miliona KM, uz stabilnu (BBB) kreditnu ocjenu – rezultat koji Fond svrstava među ozbiljnije javne institucije u Srpskoj. Fondom danas rukovodi direktor Denis Stevanović.
Djelovanje Fonda pokriva čitav niz oblasti: očuvanje biodiverziteta, održivi razvoj, kvalitet vazduha, zaštitu voda i zemljišta, kao i upravljanje posebnim kategorijama otpada – od baterija i akumulatora, preko električnog i elektronskog otpada, do otpadnih ulja i vozila.
Toplije škole, jeftiniji računi
Jedan od najkonkretnijih efekata rada Fonda osjete djeca u vrtićima i školama širom Srpske: kroz saradnju sa UNDP-om i Evropskom bankom za obnovu i razvoj (EBRD), sprovedene su mjere energetske efikasnosti na nizu školskih, predškolskih i zdravstvenih objekata. Samo kroz jedan kreditni aranžman, EBRD je Fondu obezbijedio 4,5 miliona evra namijenjenih energetskoj sanaciji javnih zgrada – dio šireg plana da se, pored dosad uloženih desetina miliona KM, u narednih pet godina investira dodatnih 30 miliona KM u više od hiljadu javnih objekata kojima je obnova potrebna.
Podrška je stigla i do građana: kroz Paket energetske podrške Evropske unije za Zapadni Balkan, domaćinstva u Srpskoj mogla su ostvariti bespovratna sredstva do 5.000 KM za termoizolaciju, solarne panele, sanaciju krova ili zamjenu stolarije, dok su preduzeća mogla dobiti i do 50.000 KM za slične mjere. Direktor Stevanović najavljuje da će Fond, i bez novog ciklusa EU sredstava, iz sopstvenih sredstava nastaviti da podržava energetsku sanaciju domova građana, uz razmatranje i modela saradnje sa bankama za naredni period.
Otpad pod kontrolom
Fond ističe uspostavljanje sistema upravljanja ambalažnim otpadom kao jedan od svojih najznačajnijih rezultata – kroz sufinansiranje komunalnih preduzeća i uvođenje licenciranih operatera, ambalažni otpad u Srpskoj danas ima jasno uređen tok umjesto da završava na divljim deponijama. Naredni korak, najavljen za 2026. godinu, jeste rješavanje problema koji će sistemski zbrinuti odbačene automobilske gume širom Republike Srpske – dugogodišnji problem koji Fond namjerava konačno riješiti.
Partner opštinama, od Doboja do Novog Grada
Lokalne zajednice prepoznaju Fond kao pouzdanog sufinansijera infrastrukturnih projekata. U Doboju je Fond sufinansirao izgradnju kolektora fekalne kanalizacije i prečistača u naselju Aerodrom, ukupne vrijednosti 700.000 KM. Početkom 2026. godine potpisan je i ugovor sa opštinom Novi Grad, vrijedan preko 113.000 KM, za unapređenje sistema prikupljanja i odlaganja otpada, uključujući nabavku specijalizovane opreme za teže dostupna naselja. Ovo su samo dva od mnogobrojnih primjera saradnje koja se odvija kroz stalno otvorene javne konkurse Fonda, namijenjene opštinama, javnim ustanovama, privredi, preduzetnicima i udruženjima građana širom Srpske.
Novi partneri, novi projekti
Fond kontinuirano proširuje krug međunarodnih partnerstava. U maju 2026. potpisan je memorandum o saradnji sa njemačkom razvojnom agencijom GIZ u okviru projekta CAET – Akcija zajednice za energetsku tranziciju, koji je već doveo do konkretnih radova, poput sanacije fasada stambenih zgrada u Doboju. U aprilu 2026. uspješno je okončan i projekat ulaganja u niskougljenične javne objekte širom Bosne i Hercegovine, čija je završna konferencija okupila predstavnike institucija iz cijele zemlje.
Uz sve to, Fond razvija i digitalne alate koji olakšavaju praćenje rezultata – od Registra energetskih certifikata Republike Srpske, preko platforme za monitoring i verifikaciju uštede energije, do informacionog sistema za registrovanje podataka o upravljanju otpadom.
Zelenija Srpska, korak po korak
Od tople učionice u malom mjestu do prečišćene otpadne vode u većem gradu, tragovi rada Fonda za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske vidljivi su širom Republike Srpske. Sa stabilnim finansijama, jasnom misijom i sve širim krugom partnera – od EBRD-a i UNDP-a do GIZ-a i Evropske unije – Fond nastavlja da bude jedan od ključnih pokretača zelene tranzicije ovog dijela Bosne i Hercegovine.
#denisstevanović #fondzazaštituživotnesredine #banjaluka #republikasrpska
Ostavite komentar