Zahvalnost Allahu je cilj stvaranja čovjeka

  • Facebook
Ovo je 5 dio od ukupno 15 u serijalu Zahvalnost Allahu je put promjene stanja u bolje
Navigacija serijalom<< Čovjek je, nezahvalnošću na Allahovim blagodatima prema njemu, sam sebi neprijateljVjernik se žali Allahu na samog sebe >>
Share on Facebook7

Prenosi se od Enesa ibn Malika radijellahu 'anhu da je rekao Allahov Poslaniksallallahu 'alejhi ve sellem: „Zaista je Allah zadovoljan od roba da, kada pojede nešto, zahvali Mu na tome, i kada popije nešto, zahvali Mu na tome.“ 1

Rekao je Ibnu-l-Kajjimrahimehullah: „Zahvalnost podrazumjeva tri komponente, i neće jedan rob biti zahvalan osim kada sve tri komponente obuhvati:

Prva: da prizna Allahovu blagodat prema njemu;

Druga: da Allahu iskazuje zahvalnost na tome;

Treća: da se pomaže tim blagodatima u stvarima s kojima je Allah zadovoljan. 2

 

Allah nas u Kur'anu obavještava da su zahvalni ljudi oni koje je On Uzvišeni izdvojio Svojom blagodati njima među Svojim robovima:

وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لِّيَقُولُوٓا۟ أَهَٰٓؤُلَآءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْهِم مِّنۢ بَيْنِنَآ ۗ أَلَيْسَ ٱللَّهُ بِأَعْلَمَ بِٱلشَّٰكِرِينَ ٥٣

53 I tako Mi jedne drugima iskušavamo da bi nevjernici rekli: "Zar su to oni kojima je Allah, između nas, milost ukazao?" – A zar Allah dobro ne poznaje one koji su zahvalni!

Al-Anam, 53

Allah je ljude podijelio na zahvalne i nezahvalne; najmrža stvar Njemu je nezahvalnost/nevjerstvo3

i njoj pripadajući sljedbenici, a najvoljenija stvar Njemu je zahvalnost i njoj pripadajući ljudi. Allah kaže o čovjeku:

إِنَّا هَدَيْنَٰهُ ٱلسَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا ٣

3 Mi mu na Pravi put ukazujemo, a njegovo je da li će zahvalan ili nezahvalan biti;

Al-Insan, 3

إِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنكُمْ ۖ وَلَا يَرْضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلْكُفْرَ ۖ وَإِن تَشْكُرُوا۟ يَرْضَهُ لَكُمْ ۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۗ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٧

7 Ako vi budete nezahvalni – pa, Allah od vas ne zavisi, ali On nije zadovoljan ako su robovi Njegovi nezahvalni, a zadovoljan je vama ako budete zahvalni. A nijedan grješnik neće nositi grijehe drugoga! Poslije ćete se Gospodaru svome vratiti, pa će vas On o onom što ste radili obavijestiti, jer On dobro zna svačije misli.

Az-Zumar, 7

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِى لَشَدِيدٌ ٧

7 i kad je Gospodar vaš objavio: 'Ako budete zahvalni, Ja ću vam, zacijelo, još više dati; budete li nezahvalni, kazna Moja doista će stroga biti.'"

Ibrahim, 7

I u drugim ajetima Allah spominje zahvalnost nasuprot nezahvalnosti:

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ ۚ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ ۚ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًٔا ۗ وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ ١٤٤

144 Muhammed je samo poslanik, a i prije njega je bilo poslanika. Ako bi on umro ili ubijen bio, zar biste se stopama svojim vratili? Onaj ko se stopama svojim vrati neće Allahu nimalo nauditi, a Allah će zahvalne sigurno nagraditi.

Alu-Imran, 144

Naime, samo zahvalni robovi su oni koji ostanu i istraju na blagodati imana, i ne vrate se stopama nevjerstva. Važnost koja se pridaje zahvalnosti je tolika da je Allah spomenuo da On nagrađuje  zahvalne  bez isticanja Njegovog htijenja, kao u ajetima (u prijevodu): „…i Mi ćemo nagraditi zahvalne“ (3:145),  „…a Allah će nagraditi zahvalne.“(3:144). S druge strane za brojna djela Allah spominje nagradu vezujući to uz Svoje htijenje, kao u ajetima: „…Allah će vam dati iz Svog obilja ako bude htio…“(9:28), „…otkloniće od vas ono što od Njega tražite ako bude htio…“(6:41), „…opskrbiće koga hoće…“(2:212), „…oprostiće kome hoće…“ (3:129), „primiće pokajanje od koga hoće…“ (9:15)

Vrijednost zahvalnosti je poznavao Iblis pa je odredio sebi za cilj trud ka odvraćanju ljudi od zahvalnosti. Allah upravo tako spominje njegove riječi:

ثُمَّ لَءَاتِيَنَّهُم مِّنۢ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَٰنِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ ۖ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَٰكِرِينَ ١٧

17 pa ću im sprijeda, i straga, i zdesna i slijeva prilaziti, i Ti ćeš ustanoviti da većina njih neće zahvalna biti!"

Al-Araf, 17

Na koncu, Allah spominje da je malo od ljudi zahvalnih, pa kaže (u prijevodu): „A malo je od robova Mojih zahvalnih.“ (34:13) 4

 

Nasuprot činjenice da je većina ljudi nezahvalna svi Allahovi vjerovjesnici su bili zahvalni, i Kur'an ih spominje po tome. Kaže za Nuha koji je, nakon Adema, drugi otac čovječanstva:

ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا ٣

3 o potomci onih koje smo sa Nuhom nosili!" On je, doista, bio rob zahvalni.

Al-Isra, 3

وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلْبَاقِينَ ٧٧

77 i samo potomke njegove u životu ostavili,

As-Saffat, 77

O ibrahimu:

إِنَّ إِبْرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِّلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ١٢٠ شَاكِرًا لِّأَنْعُمِهِ ۚ ٱجْتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ ١٢١

120 Ibrahim je bio primjer čestitosti, pokoran Allahu, pravi vjernik, nije druge smatrao Allahu ravnim, 121 i bio je zahvalan na blagodatima Njegovim; On je njega izabrao i na Pravi put izveo,

An-Nahl, 120 - 121

 

O Musau:

قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ إِنِّى ٱصْطَفَيْتُكَ عَلَى ٱلنَّاسِ بِرِسَٰلَٰتِى وَبِكَلَٰمِى فَخُذْ مَآ ءَاتَيْتُكَ وَكُن مِّنَ ٱلشَّٰكِرِينَ ١٤٤

144 "O Musa" – reče On – "Ja sam tebe odlikovao nad ostalim svijetom poslanstvom Svojim i govorom Svojim. Ono što ti dajem uzmi i zahvalan budi!"

Al-Araf, 144

O Sulejmanu:

قَالَ ٱلَّذِى عِندَهُۥ عِلْمٌ مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ ۚ فَلَمَّا رَءَاهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُۥ قَالَ هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّى لِيَبْلُوَنِىٓ ءَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ ۖ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّى غَنِىٌّ كَرِيمٌ ٤٠

40 "A ja ću ti ga donijeti" – reče onaj koji je učio iz Knjige – "prije nego što okom trepneš." I kad Sulejman vidje da je prijesto već pored njega postavljen, uzviknu: "Ovo je blagodat Gospodara moga, koji me iskušava da li ću zahvalan ili nezahvalan biti. A ko je zahvalan – u svoju je korist zahvalan, a ko je nezahvalan – pa, Gospodar moj je neovisan i plemenit.

An-Naml, 40

Uzvišeni ističe da Ga istinski obožava samo onaj ko Mu je zahvalan, pa kaže (u prijevodu): „…i Allahu budite zahvalni ako samo Njega obožavate.“ (2:172) 5

 

Zatim, prva oporuka čovjeku je zahvalnost Allahu i roditeljima:

وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ وَهْنًا عَلَىٰ وَهْنٍ وَفِصَٰلُهُۥ فِى عَامَيْنِ أَنِ ٱشْكُرْ لِى وَلِوَٰلِدَيْكَ إِلَىَّ ٱلْمَصِيرُ ١٤

14 Mi smo naredili čovjeku da bude poslušan roditeljima svojim. Majka ga nosi, a njeno zdravlje trpi, i odbija ga u toku dvije godine. Budi zahvalan Meni i roditeljima svojim, Meni će se svi vratiti.

Luqman, 14

Takođe, Kur'an ističe da je zahvalnost zapravo cilj stvaranja čovjeka i njegove uloge:

وَٱللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْـًٔا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ٧٨

78 Allah vas iz trbuha majki vaših izvodi, vi ništa ne znate, i daje vam sluh i vid i razum da biste bili zahvalni.

An-Nahl, 78

I cilj  Njegove odredbe:

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ١٢٣

123 Allah vas je pomogao i na Bedru, kada ste bili malobrojni – zato se bojte Allaha, da biste bili zahvalni –

Alu-Imran, 123

Kao cilj slanja poslanika:

كَمَآ أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِّنكُمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُم مَّا لَمْ تَكُونُوا۟ تَعْلَمُونَ ١٥١ فَٱذْكُرُونِىٓ أَذْكُرْكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِى وَلَا تَكْفُرُونِ ١٥٢

151 Mi smo vam jednog od vas kao poslanika poslali, da vam riječi Naše kazuje i da vas očisti i da vas Knjizi i mudrosti pouči i da vas ono što niste znali nauči. 152 Sjećajte se vi Mene, i Ja ću se vas sjetiti, i zahvaljujte Mi, i na blagodatima Mojim nemojte neblagodarni biti!

Al-Baqarah, 151 - 152

 

Izvor: Sahihu vesaja-r-resuli: 3/391-394

Navigacija serijalom<< Čovjek je, nezahvalnošću na Allahovim blagodatima prema njemu, sam sebi neprijateljVjernik se žali Allahu na samog sebe >>
Share on Facebook7