Uslovi valjanosti la ilahe illellah

  • Facebook
Share on Facebook10

Bez ispunjenja ovih uslova onaj koji kaže la ilahe illellah neće se okoristiti od tih riječi. Pri tome, osoba mora da kompletira sve naredne uslove kako bi bio ispravan njegov šehadet da nema boga osim Allaha.

Prvi: Znanje (El-‘ilm), tj. znanje kojim se potvrđuje jednoća Allahu subhanehu we te'ala  te negira božanstvenost bilo kome drugom, shodno riječima Uzvišenog :

فَٱعْلَمْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱسْتَغْفِرْ لِذَنۢبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَىٰكُمْ ١٩

19 Znaj da nema boga osim Allaha! Traži oprosta za svoje grijehe i za vjernike i za vjernice! Allah zna kud se krećete i gdje boravite.

Muhammad, 19

وَلَا يَمْلِكُ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِٱلْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ٨٦

86 Onī kojima se oni, pored Njega, klanjaju – neće se moći za druge zauzimati; moći će samo oni koji Istinu priznaju, oni koji znaju.

Az-Zukhruf, 86

Tj. koji svjedoče da nema boga osim Allaha, i znaju svojim srcima značenje onoga što izgovaraju njihovi jezici.

Prenosi se od Osmana radijellahu 'anhu  da je rekao Allahov Poslanik sallallahu 'alejhi ve sellem  : „Ko umre znajući da nema boga osim Allaha, ući će u džennet“  1

 

Drugi: Ubjeđenje (El-Jekin). Kaže Allah 'azze we dželle  :

إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا۟ وَجَٰهَدُوا۟ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّٰدِقُونَ ١٥

15 Pravi vjernici su samo oni koji u Allaha i Poslanika Njegova vjeruju, i poslije više ne sumnjaju, i bore se na Allahovom putu imecima svojim i životima svojim. Oni su iskreni!

Al. Hujurat, 15

Ajet je uslovio za iskrenost njihovog vjerovanja u Allaha 'azze we dželle  i Njegova Poslanika 'alejhissalatu wesselam  da ne sumnjaju (u ono što vjeruju). Dočim, onaj koji sumnja je ustvari licemjer o kojima Allah 'azze we dželle  kaže:  

إِنَّمَا يَسْتَـْٔذِنُكَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَٱرْتَابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فِى رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ ٤٥

45 Od tebe će tražiti dozvolu samo oni koji ne vjeruju u Allaha i u onaj svijet i čija se srca kolebaju, pa sumnjaju i neodlučni su.

At-Tawbah, 45

Došlo je u hadisu od Ebu Hurejre radijellahu 'anhu  da ga je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem  poslao kazavši: „Koga susretneš iza ovog zida da svjedoči da nema boga osim Allaha s ubjeđenjem svoga srca u to, obraduj ga Džennetom“. Ovdje je uslovljeno da onaj koji izgovara šehadet la ilahe illellah to čini iz ubjeđenja svog srca, bez sumje u isto.

Treći: Prihvatanje (El-Kabul). Razumije se iz značenja ove riječi  da je prihvatanje suprotno odbijanju  (istine), te da prihvatanje biva srcem i jezikom.  Otuda, idolopoklonici nisu zanijekali što negira ova riječ (tj. prihvatanje istine) , niti pritvrdili što ona pritvrđuje. Naprotiv, rekli su iz oholosti i nijekajući (istinu) :  

إِنَّهُمْ كَانُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ ٣٥ وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوٓا۟ ءَالِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍۭ ٣٦

35 Kad im se govorilo: "Samo je Allah Bog!" – oni su se oholili 36 i govorili: "Zar da napustimo božanstva naša zbog jednog ludog pjesnika?"

As-Saffat, 35 - 36

Allah o mušricima/idolopoklonicima kaže i sljedeće:

أَجَعَلَ ٱلْءَالِهَةَ إِلَٰهًا وَٰحِدًا ۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَىْءٌ عُجَابٌ ٥

5 Zar on da bogove svede na Boga jednog? To je, zaista, nešto veoma čudno!"

Sad, 5

Četvrti: El-Inkijad/Povinovanje (istini). Ovo je suprotno ostavljanju (istine). Kaže Allah:

وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًا ۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبْرَٰهِيمَ خَلِيلًا ١٢٥

125 Ko je bolje vjere od onoga koji se iskreno preda Allahu, čineći još i dobra djela, i koji slijedi vjeru Ibrahimovu, vjeru pravu? – A Ibrahima je Allah uzeo za prijatelja.

An-Nisa, 125

I kaže:

۞ وَمَن يُسْلِمْ وَجْهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ ٱسْتَمْسَكَ بِٱلْعُرْوَةِ ٱلْوُثْقَىٰ ۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلْأُمُورِ ٢٢

22 Onaj ko se sasvim preda Allahu, a uz to čini dobra djela, uhvatio se za najčvršću vezu. Allahu se na koncu sve vraća.

Luqman, 22

Značenje riječi: „predao se Allahu“ jeste povinovao se čineći dobro i iskazujući jednoću Allaha Uzvišenog. Povinovanje/El-Inkijad biva srcem, jezikom i udovima (cijelim tijelom) u onome što šerijat nalaže, a potpunost i cilj istoga jeste da se dadne prednost onome što Allah 'azze we dželle voli, pa makar se suprotstavilo čovjekovim strastima, te da se prezire što Allah subhanehu we te'ala  prezire, pa makar duša naginjala tome.  Potpunost povinovanja (istini) je spomenuta u ajetu:

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا۟ تَسْلِيمًا ٦٥

65 I tako Mi Gospodara tvoga, oni neće biti vjernici dok za sudiju u sporovima međusobnim tebe ne prihvate i da onda zbog presude tvoje u dušama svojim nimalo tegobe ne osjete i dok se sasvim ne pokore.

An-Nisa, 65

Peti: Iskrenost(Es-Sidk) koja je nasuprot laži. Pod ovim se podrazumjeva da čovjek kaže riječi šehadeta iskreno iz svog srca, tako da se njegovo srce slaže s onim što jezik izgovara. Kaže Allah:

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ الٓمٓ ١ أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتْرَكُوٓا۟ أَن يَقُولُوٓا۟ ءَامَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ ٢ وَلَقَدْ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۖ فَلَيَعْلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُوا۟ وَلَيَعْلَمَنَّ ٱلْكَٰذِبِينَ ٣

1 Elif Lām Mīm. 2 Misle li ljudi da će biti ostavljeni na miru ako kažu: "Mi vjerujemo!" i da u iskušenje neće biti dovedeni? 3 A Mi smo u iskušenje dovodili i one prije njih, da bi Allah sigurno ukazao na one koji govore istinu i na one koji lažu.

Al-'Ankabut, 1 - 3

Rekao je Uzvišeni u  vezi licemjera čiji je profil neiskrenost, tj. koji kažu la ilahe illellah lažno iz srca:

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَبِٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَمَا هُم بِمُؤْمِنِينَ ٨ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ ٩

8 Ima ljudi koji govore: "Vjerujemo u Allaha i u onaj svijet!" – a oni nisu vjernici. 9 Oni nastoje prevariti Allaha i one koji vjeruju, a oni, i ne znajući, samo sebe varaju.

Al-Baqarah, 8 - 9

U hadisu od Mu'aza ibn Džebela radijellahu 'anhu stoji da je rekao Allahov Poslanik sallallahu 'alejhi ve sellem:  „Nema nikoga ko svjedoči da nema boga osim Allaha, i da je  Muhammed Njegov rob i Njegov Poslanik, iskreno iz svoga srca, osim da će ga Allah zabraniti vatri“ 2

Ovdje je uslovljeno za spas onoga ko govori la ilahe illellah, da to kaže iskreno iz svog srca, dakle, ne koristi nikome puki izgovor bez srčanog prihvatanja tih riječi.

Razlika iskrenosti (sidka) od ubjeđenja (jekina) jeste da je kod ubjeđenja osoba uvjerena u nešto kao istinu, međutim, može to ne htjeti, ne voljeti  i ne prihvatati, kao što kaže Allah o faraonu i nj. sviti:

وَجَحَدُوا۟ بِهَا وَٱسْتَيْقَنَتْهَآ أَنفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا ۚ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُفْسِدِينَ ١٤

14 I oni ih, nepravedni i oholi, porekoše, ali su u sebi vjerovali da su istinita, pa pogledaj kako su skončali smutljivci.

An-Naml, 14

.

Dakle, može neko biti uvjeren u ispravnost nečega ali da nije iskren u htijenju toga, dočim sa iskrenošću (sidk) on želi i prihvata ono u što je ubjeđen.

 

Šesti: El-Ihlas/ Iskrenost je čistoća djela sa ispravnim nijetom i bez ikakve primjese širka, da se ne cilja sa svjedočenjem dva šehadeta (la ilahe illellah, muhammedu resulullah) ništa drugo do Gospodar,  tj. da osoba u srcu ovim šehadetom namjerava  isključivo pokornost Allahu i Njegovo zadovoljstvo. Ostavljanjem ihlasa ne upotpunjuju se uslovi ispravnosti la ilahe illellah, makar osoba bila u to ubjeđenja, iskreno u srcu to znala i isto prihvatila za istinu. Kaže Allah:

أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلْخَالِصُ ۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلْفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِى مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى مَنْ هُوَ كَٰذِبٌ كَفَّارٌ ٣

3 Iskreno ispovijedanje vjere dug je Allahu! A onima koji pored Njega uzimaju zaštitnike: "Mi im se klanjamo samo zato da bi nas što više Allahu približili" – Allah će njima, zaista, presuditi o onome u čemu su se oni razilazili. Allah nikako neće ukazati na Pravi put onome ko je lažljivac i nevjernik.

Az-Zumar, 3

.

I rekao je:

وَمَآ أُمِرُوٓا۟ إِلَّا لِيَعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ حُنَفَآءَ وَيُقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ۚ وَذَٰلِكَ دِينُ ٱلْقَيِّمَةِ ٥

5 a naređeno im je da se samo Allahu klanjaju, da Mu iskreno, kao pravovjerni, vjeru ispovijedaju, i da molitvu obavljaju, i da milostinju udjeljuju; a to je – ispravna vjera.

Al-Bayyinah, 5

.

U hadisu ‘Utban ibn Malika radijellahu 'anhu stoji da je Vjerovjesnik sallallahu 'alejhi ve sellem rekao:  „Doista je Allah zabranio vatri onoga koji kaže: la ilahe illellah, želeći time Allahovo 'azze we dželle  lice .“ 3

 

 

Sedmi:  Ljubav prema riječima la ilahe illellah, onome što to podrazumjeva, i na što upućuje, te prezir prema svemu suprotnom.

Rekao je Allah 'azze we dželle  :

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَندَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ ٱللَّهِ ۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّهِ ۗ وَلَوْ يَرَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ إِذْ يَرَوْنَ ٱلْعَذَابَ أَنَّ ٱلْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعَذَابِ ١٦٥

165 Ima ljudi koji su umjesto Allaha kumire prihvatili, vole ih kao što se Allah voli, ali pravi vjernici još više vole Allaha. A da znaju mnogobošci da će onda kada dožive patnju – svu moć samo Allah imati i da će Allah strahovito kažnjavati –

Al-Baqarah, 165

.

U tefsiru stoji da su uzeli druge za božanstvo kroz ljubav, na način da nekoga ili nešto vole onako kako se Allah treba voljeti. Međutim, vjernici  još više Allaha vole, a to je zato što oni nikoga ne pridružuje u ljubavi Njemu.

Drugi tefsir je da neki ljudi vole uz Allaha nekoga drugoga   istom ljubavlju, tj. poistovjetili su nekoga ili nešto sa Allahom u ljubavi.

Iz djela: Me'aridžu-l-kabul

Muhtesaru me'aridži-l-kabul, str.80-83.

Share on Facebook10